ساعات کاری : همه روزه ، با تعیین وقت قبلی
021-26806140 - 0902-8818584
تهران، ولنجک، خیابان 14، پلاک 19، برج هوما Hooma

گامانایف یا جراحی مغز با امواج رادیویی

رادیوسرجری (Radiosurgery) یا جراحی به کمک امواج رادیویی نوعی از جراحی های مغز است که در آن متخصص مغز و اعصاب از بیرون مغز امواجی به مغز می تاباند تا به کمک آن تومورهای مغزی را از بین ببرد. این جراحی اگر به کمک امواج گاما انجام شود به آن گامانایف گفته می شود. در این مطلب سعی داریم تا بیشتر با این روش جراحی مغز آشنا شویم. با ما همراه باشید.

گامانایف

جراحی گامانایف چیست؟

جراحی گامانایف (Gamma Knife) نوعی پرتودرمانی است که با ابزار مشخصی بدون جراحی و ایجاد برش جراحی مغز و اعصاب را انجام می دهند. در این روش غیر تهاجمی، دوز مشخصی از پرتوی گاما به طور دقیق به قسمتی از مغز تابیده می شود. انرژی حاصل از این پرتو، تومورهای مغزی را از بین می برد و رگ هایی که باعث تغذیه این تومورها می شود را مسدود می کند. گامانایف همچنین می تواند برخی از اختلالات مغزی، مانند بیماری پارکینسون را نیز درمان کند. گامانایف برخلاف اسم خود از هیچ چاقو یا تیغ جراحی برای ایجاد برش استفاده نمی کند. میزان انرژی حاصل از پرتوهای گاما به حدی است که می تواند مانند یک تیغ و چاقوی جراحی عمل کند. گامانایف برای برخی از بیماران جایگزین مناسبی برای عمل جراحی مغز است. افرادی که به دلیل بالا بودن سن یا شرایط پزشکی نمی توانند تحت عمل جراحی قرار گیرند، از این روش غیر تهاجمی تر استفاده می کنند. این روش نسب به روش جراحی زمان بهبودی سریع تری دارد.

تاریخچه کوتاهی از گاما نایف

این شیوه جراحی مغز نخستین بار در سال 1968 میلادی در بیمارستانی در سوئد انجام شد. پس از آن، در سال 1969، اولین بیماران مبتلا به تومور مغزی نورینوم آکوستیک و هیپوفیز تحت درمان با این روش قرار گرفتند. یک سال بعد از آن، یعنی در سال 1970،  ناهنجاری‌های شریانی وریدی (AVM) بیماران نیز با استفاده از این روش جراحی درمان شد. به مرور و از از 1976، این روش برای درمان تومور مننژیوم نیز مورد استفاده قرار گرفت. امروزه در کشورهای مختلف از جمله ایران، جراحان حاذق از روش گامانایف برای درمان مشکلات مغزی استفاده می کنند.

چرا جراحی مغز با پرتوی گاما انجام می شود؟

پزشک ممکن است جراحی با پرتوی گاما را برای درمان برخی بیماری ها و شرایط مغزی توصیه کند. این شرایط شامل فاکتورهای خاصی مانند سن بیمار، نوع تومور یا نوع بیماری فرد است که موجب می شود پزشک این جراحی را توصیه کند. برخی از شرایطی که متخصص مغز برای درمان آنها استفاده از پرتو درمانی را پیشنهاد می کند شامل این موارد است :

  • نوروم آکوستیک (تومور عصب شنوایی)
  • تومور عصبی بین مغز و گوش
  • ناهنجاری های شریانی وریدی (AVM) و سایر اختلالات رگ های خونی در مغز
  • تومورهای مغزی از جمله برخی از انواع تومورهای بدخیم و خوش خیم
  • برخی از انواع سرطان چشم
  • صرع ناشی از تومور مغزی که توسط داروها تشنج کنترل نمی شوند نیز ممکن است با جراحی پرتو گاما درمان شود.
  • بیماری پارکینسون (یک اختلال مغزی است که منجر به لرزش غیرقابل کنترل ، سفتی عضله و مشکلات شدید با عدم هماهنگی و تعادل در حرکات می شود).
  • نورالژی تری ژمینال ( یک اختلال عصبی که باعث ضعف عضلات صورت می شود).

نحوه انجام جراحی گامانایف

رادیو جراحی پرتوی گاما، DNA سلولهای غیرطبیعی مغز را از بین می برد. سلولهای موجود در تومور مغزی در صورت تخریب DNA نمی توانند به رشد، تولید مثل یا تقسیم ادامه دهند؛ بنابراین، با مرگ سلولهای سرطانی، تعداد تومورها با گذشت زمان کاهش می یابد و از بین می رود. همچنین رگ های خونی که به تومور ها خونرسانی می کنند نیز از بین می روند. اگر بافت اطراف تومور تحت تاثیر پرتو آسیب دیده باشد، بعد از مدتی بهبود می یابد. در طول عمل، یک فرم روی سر بیمار قرار داده می شود که سر را در موقعیت ثابت نگه داشته می دارد. ثابت نگه داشتن سر باعث می شود که تابش گاما دقیقاً بر روی سلول های مورد نظر متمرکز شود و از آسیب رساندن به بافت سالم مغز جلوگیری شود. اسکن MRI یا CT ، به جراحان در ساطع کردن دقیق پرتوها به نقطه هدف در مغز کمک می کند. یک کلاه ایمنی بر روی قاب نگهدارنده سر قرار می گیرد تا تابش گاما را به سلولهای هدف هدایت کند.

گامانایف و درمان آن

زمان مورد نیاز برای پرتو جراحی

زمان درمان به تشخیص پزشک بستگی دارد. در حالی فرد یک کاناپه دراز کشیده است، درمان با پرتو گاما انجام می شود. همانطور که گفته شد سر باید ثابت باشد تا دوز مشخصی از پرتو دقیقا به محل مورد نظر در مغز برسد. در طول درمان هیچ دردی توسط بیمار احساس نمی شود؛ در واقع می توان گفت که نه نیاز به بی حسی موضعی است و نه بیهوشی عمومی و فرد هوشیار است. این روش ممکن است بر اساس اندازه، محل و نوع ناهنجاری مغزی از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. به طور معمول، فقط یک جلسه جراحی گامانایف برای درمان موفقیت آمیز ناهنجاری لازم است. البته گاهی ممکن است با توجه به بزرگی یا تعداد تومورها بیش از یک جلسه درمان توسط پرتو گاما نیاز باشد.

مزایای درمان با پرتوی گاما

از میان مهم ترین مزایای گاما نایف می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ایمنی بالا؛
  • دقت بیشتر؛
  • هزینه کم نسبت به عمل جراحی؛
  • درمان موثر برخی از ضایعاتی که با جراحی درمان ناپذیرند؛
  • نیاز نداشتن به تراشیدن سر برای جراحی؛
  • عدم نیاز به باز شدن جمجمه؛
  • عدم نیاز به بیهوش کردن بیمار؛
  • نداشتن عوارض جانبی خطرناک؛
  • دوره نقاهت کوتاه؛
  • مدت کوتاه جراحی و ترخیص بعد عمل.

خطرات و عوارض احتمالی پرتو جراحی چیست؟

با توجه به اینکه این پرتودرمانی یک روش غیر تهاجمی است، شدت عوارض و خطرات آن بسیار کمتر از حالتی است که فرد تحت جراحی تهاجمی مغز قرار می گیرد. علاوه بر این، اگر جراحی نزد بهترین متخصص جراحی مغز انجام شود، عوارض آن به حداقل می رسد. برخی از خطرات و عوارض مرتبط با جراحی رادیوگرافی پرتو گاما عبارتند از:

  • سردرد
  • حالت تهوع
  • بی حسی
  • تورم مغز
  • خستگی
  • مشکلات پوست سر و مو
  • تشنج
  • مشکلات بینایی
  • از دست دادن تعادل.

اشعه گامانایف

چه کسانی جراحی پرتو گاما را انجام می دهد؟

یک تیم تخصصی جراحی پرتو گاما را انجام می دهد. این تیم معمولاً شامل متخصصین زیر هستند:

  • فیزیکدانان پزشکی که در ایمنی و اثربخشی درمان های پرتوی و روش های تصویربرداری تخصص دارند و دوز آن را مشخص می کنند.
  • جراح مغز و اعصاب که در درمان جراحی بیماری های مغز ، نخاع و اعصاب تخصص و مهارت داشته باشد و ناحیه مورد نظر در مغز را تشخیص دهد و برای جراحی گامانایف آماده کنند.
  • متخصصان انکولوژی که در درمان سرطان با اشعه تخصص دارند.

بسته به شرایط پزشکی و نوع تومور فرد تیم جراحی ممکن است شامل دو یا چند نفر باشد. در سرطان هایی که مرتبط با گوش و یا حلق هم هستند ممکن است متخصصان گوش و حلق و بینی نیز در تیم عمل حضور داشته باشند. همچنین متخصصان نورورادیولوژی که دارای تخصص در تشخیص و درمان بیماری های سیستم عصبی با استفاده از تصویربرداری رادیولوژی تخصص دارند، نیز در تیم جراحی حضور دارند.

مراقبت های پس از جراحی گامانایف

معمولا اندکی پس از اتمام جراحی فرد از بیمارستان ترخیص می شود. ممکن است پس از انجام عمل، کمی سردرد وجود داشته باشد که با استفاده از مسکن های تجویز شده برطرف می شود. از انجام حرکات شدید مثل دویدن و ورزش های سنگین برای جلوگیری از بروز سردرد، تا چند روز پس از عمل خودداری کنید. روند درمان با پرتو گاما برای کودکان مانند بزرگسالان است، اما مراقبت های ویژه ای برای بیماران اطفال از جمله مطالعات تصویربرداری قبل از درمان، بیهوشی متناسب با کودکان ، بهبودی و درمان های بعدی در صورت لزوم باید انجام گیرد.

نتیجه گیری

در این مطلب سعی داشتیم تا بیشتر با  جراحی پرتودرمانی مغز یعنی گامانایف آشنا شویم و به نحوه انجام آن پی ببریم. این جراحی اگر توسط بهترین جراح مغز و اعصاب انجام شود، بدون عارضه و با کمترین میزان تهاجم انجام خواهد شد.

دکتر عرفان قربانی مقدم

مطالب مرتبط
[yarpp]

8 thoughts on “گامانایف یا جراحی مغز با امواج رادیویی

  1. محمود علیمی فر - ژانویه 25, 2021 در 1:34 ب.ظ

    سلام آقای دکتر
    مادر من عمل تومور عصب ۵ انجام دادند چند ماه پیش در شهرستان جراح گفتند توموری خارج نکرده است و نبوده توموری در آن قسمت الان ولی در سی تی اسکن متوجه شدیم تومور در همان ناحیه وجود دارد میخواستم ببینم آیا عمل دوباره میشه انجام داد یا نه و ضرری نداره ؟الان شنوایی کاهش پیدا کرده و دوبینی دارند

    پاسخ
    • دکتر عرفان قربانی مقدم - ژانویه 28, 2021 در 4:20 ق.ظ

      سلام باید معاینه انجام بشه تا مشخص بشه که این دوبینی مرتبط با تومور هست یا خیر. اگر مرتبط با تومور باشه باید مجدد جراحی صورت بگیره

      پاسخ
  2. فریبا - فوریه 17, 2021 در 8:14 ق.ظ

    سلام
    خسته نباشید
    با روش گاما نایف چند درصد میشه تومور مننژیوما رو کوچک تر کرد که نیازی به عمل جراحی نداشته باشه؟

    پاسخ
    • دکتر عرفان قربانی مقدم - فوریه 17, 2021 در 12:02 ب.ظ

      اگر مننژیوم در جای بسیار حساسی مانند وسط حفره خلفی قرار داشته باشه و خیلی کوچک باشد، گامانایف انجام میشه چون مننژیم تومور خوش خیمی است و معمولاً درمان اولیه اش جراحی است. گامانایف تومور را کوچک نمی کنه بلکه رشد تومور رو محدود یا کند میکنه . در هر صورت اگر در جایی قرار داشته باشه که نیاز به عمل داشته باشه، باید جراحی انجام بشه. مگر این که عمل بشه و قسمتی از تومور باقی بمونه و جراح بخواد باقی مانده تومور رو گامانایف کند.

      پاسخ
  3. بهمن بهشتی - فوریه 25, 2021 در 8:37 ب.ظ

    با عرض سلام
    آیا برای درمان ماکروآدنوم هیپوفیز پرولاکتینما هم میشه از گامانایف استفاده کرد اندازه تومور ۲سانت در ۲سانت و پرولاکتین ۴۰۰۰هزار.مرد هستم ۳۶ ساله

    پاسخ
    • دکتر عرفان قربانی مقدم - مارس 3, 2021 در 12:17 ب.ظ

      سلام درمان اولیه و اصلی پرولاکتینوم درمان دارویی هست و معمولا با داستینکس یا کابرگولین پاسخ میده و نیاز به گامانایف نداره.

      پاسخ
  4. حمیدرضا - مارس 12, 2021 در 3:49 ب.ظ

    سلام خسته نباشید
    من اطلاع دقیق ندارم ولی تا اونجا که میدونم
    تومور از نوع گلیوم در سر میشع با این روش درمان کرد؟ پدرم پرتودرمانی شده ۳۰ جلسه
    لطفا جواب بدید
    ممنون

    پاسخ
    • دکتر عرفان قربانی مقدم - مارس 18, 2021 در 5:04 ق.ظ

      اگه تومور کوچک باشه و در مجاور ارگان های حساس باشه گامانایف رو توصیه میکنیم

      پاسخ

پاسخ

4 × 5 =

مدت زمان مطالعه ۷ دقیقه
Call Now Button